هرگاه در مورد موسیقی اصیل ایرانی صحبت به میان میآید، یاد کلماتی مثل: شور، سه گاه، دشتی، دستگاه و... میفتیم که تقریبا زیاد شنیده ایم اما خیلی در مورد جایگاهشان و فرق بین آنها چیزی نمیدانیم.
به گاه دست یا همان محل قرارگرفتن دست و نوع انگشت گذاری روی سازهایی مثل تار یا عود را، دستگاه میگویند و از همان نوع انگشت گذاری روی ساز و فواصل مختلقی که ایجاد میشود، محل گاه دست ماهور یا همان دستگاه ماهور یا شور به وجود می آید.
در آنچه که در مقالات قبل توضیح دادیم، تعرف دانگ را اینطور داشتیم که به هر چهار نت، یک تترا کورد یا دانگ میگویند. این نتها که به نام درجه هم میتوان نام برد، دارای فواصلی هستند که به دلیل داشتن تفاوتهایی بین هم، دانگهای مختلف و از ترکیب دانگ ها دستگاهای متفاوت ایجاد میشود.
دربحث گذشته درمورد اینکه دانگها میتوانند با هم ترکیب بشوند و هر دو دانگ یک دستگاه یا آواز را بسازد سخن گفتیم و همینطور مقدمه ای بر انگشت گذاری روی ساز توضیح دادیم در اینجا لازم است با اسامی انگشتان آشنا شویم.
درمقاله قبل گفتیم که گوشه ها ملودیها و نغماتی هستند که از مجموع چند گوشه، آواز یا دستگاه به وجود میآید. این گوشه ها هم شباهتهایی با هم دارند و هم تفاوتهایی که آنها را مورد برسی قرار میدهیم .