آشنایی با دستگاههای ایرانی (شناخت گوشه)

نام نویسنده : شبکه حرفه ای کسب و کار ویکیوز         ١۰ اردیبهشت ١۳۹۷ 12

آشنایی با دستگاههای ایرانی (شناخت گوشه)

آشنایی با دستگاه های موسیقی ایرانی

(شناخت گوشه)

درمقاله قبل گفتیم که گوشه ها ملودیها و نغماتی هستند که از مجموع چند گوشه، آواز یا دستگاه به وجود میآید. این گوشه ها هم شباهتهایی با هم دارند و هم تفاوتهایی که آنها را مورد برسی قرار میدهیم .

نت شروع

برای شناخت گوشه ها باید قبل از هرچیز جایگاه آنها را در آواز مربوطه یا دستگاه مورد نظر بدانیم.
یعنی اینکه گوشه از کدام درجه گام یا کدام نت دانگ شروع میشود، که به آن نت آغاز یا شروع میگویند. 

مثلا درآمد ماهور از نت اول که همان درجه اول گام میباشد شروع میشود. و گوشه داد از درجه چهارم، پس این دو گوشه از نظر شروع ملودی تفاوت درجه دارند و تشخیص این دو از هم خیلی سخت نیست .


همچنین مطالعه کنید : آشنایی با دستگاه های ایرانی (دانگ و گوشه)


نت شاهد

مورد دوم نت شاهد میباشد که در تعریف آن باید بگوییم به نتی که ملودی اطراف آن گردش دارد، و بیش از هر نت دیگر به گوش میرسد . همچنین نتها به سمت نت شاهد جذب میشوند. مثلا اگر شما یک ملودی را میشنوید و بخواهید نتی را زمزمه کنید این نت همان نت شاهد است که از میان انبوه نتهای ملودی به گوش شما رسیده و زمزمه میکنید.

همچنین تغییر اندک جای پرده توسط برخی نوازندگان به علت جاذبه نت شاهد و تاثیر آن روی نتهای سری و کرن میباشد به عنوان مثال در شور LA نت SI کرن، جایش با SI کرن در بیات ترک DO متفاوت است .

که البته برای هر گوشی قابل تشخیص نمیباشد .

نت ایست

نتی که در آن ملودی به خاتمه و پایان جمله خود میرسد را نت ایست مینامند و اهمیت آن برای تشخیص تفاوت بین گوشه ها لازم میباشد .گاهی نت ایست با نت شاهد و شروع روی یک درجه میباشد مانند درآمد ماهور که هر سه روی درجه اول گام بودند.


اما به شکل بعدی دقت کنید در گوشه شکسته ماهور، نت شروع و نت ایست کاملا با هم تفاوت دارند.


همچنین مطالعه کنید : آشنایی با دستگاه های موسیقی ایرانی (ارتباط دانگها)





پس نت ایست و شاهد و شروع راههایی هستند برای شناخت و تشخیص، همچنین تفاوت میان گوشها

اما موارد دیگری نیز میتواند ما را با گوشه ها و تفاوتشان بیشتر آشنا کند.


همچنین مطالعه کنید : آشنایی بادستگاه های موسیقی ایرانی (تئوری موسیقی)



ریتم دار بودن گوشه

(الگوی ریتمیک)

برخی گوشه ها دارای ریتمی هستند که کاملا آنها را با گوشه های دیگر متمایز میگرداند. و وقتی وارد هر آواز یا دستگاهی میشوند فقط از نظر فواصل مربوط به هر دستگاهی تغییر میکنند اما ریتمشان کاملا واضح و مشخصشان میکند مانند گوشه بسته نگار یا کرشمه.

بسته نگار در چهارگاه یا ماهور و ابوعطا از لحاظ دانگ با هم تفاوت دارند. اما باشنیدن ریتم آن کاملا میشود آن را تشخیص داد.


همچنین مطالعه کنید : آشنایی با دستگاه های موسیقی ایرانی (شکل گیری دستگاه)


روند ملودی

در بعضی گوشه از راههایی که تا کنون گفتیم تفاوتشان قابل تشخیص نمیباشد به عنوان مثال گوشه درآمد ماهور و گوشه طوسی و مرادخانی و.. نتهای شروع، پایان و نت شاهد یکی میباشد. در اینجا باید به روند ملودی توجه کرد که مثلا بالا رونده یا پایین رونده، جملات کوتاه یا بلند، و در کل چه بیانی دارند و از این طریق به تفاوت آنها پی ببریم.



از اینکه ما را در مجموعه مقالات "آشنایی با دستگاه های موسیقی ایرانی" همراهی کردید بسیار سپاسگزاریم. اکنون شما به خوبی می دانید که اساسا دستگاه در موسیقی به چه معنا بوده و همچنین با واژه ها و مفاهیمی همچون گوشه، ردیف، آواز، دانگ و ... آشنا شدید. در ادامه ی مجموعه مقالات موسیقی بلاگ ویکیوز با هم سری میزنیم به دریای عمیق موسیقی و سبک های مختلف آن. با ما همراه باشید.

به قلم : "پوریا پورنیکی"

به صفحه علاقه مندان به موسیقی سنتی ایرانی پوریا پورنیکی بپیوندید : اینستاگرام پوریا پورنیکی


پیشنهادات ما

چگونه میتوان هوش مصنوعی بهتری ارائه کرد
Dark matter backgrounds
آموزش مبانی کیهان شناسی (بخش پنجم)
Office interior design  4
چیدمان دکوراسیون اداری (براساس اصول فنگ‌ شویی)
Asli
مشهورترین شهر های زیرزمینی جهان(بخش دوم)
Photo 2017 08 14 14 47 24
سولاریوم و نحوه برنزه شدن با آن
عوامل خجالتی شدن کودکان (بخش دوم)

نظر شما