ستاره ها از تولد تا مرگ

نام نویسنده : ایمان قادری         ١۲ تیر ١۳۹۶ 7

ستاره ها از تولد تا مرگ

شاید شما هم در دوران کودکیتان این جمله را شنیده باشید که با تولد هر انسان ستاره ای در آسمان متولد می شود و با مرگ او ستاره ای از آسمان می رود. این موضوع را در کارتن ها هم به نمایش در می آورند زمانی که قهرمان یکی از کارتن ها بیهوش شده و یا به خواب ابدی می رود آسمان را نشان می دهند که ستاره ای درخشان در آن به ناگهان خاموش می شود. شاید در قالب یک افسانه این موضوع که تولد و مرگ ستاره ها با تولد و مرگ انسان ها در ارتباطی مستقیم است دلنشین باشد اما امروزه افرادی که پا به دانشگاه ها و عرصه علم و دانش گذاشته اند به خوبی این موضوع را می دانند که میلیون ها سال طول می کشد تا ستاره ای به وجود آید یا از میان برود. در این مقاله می خواهیم به تمام آن چه که افسانه ها به ما می گفتند با چشم علم نگاه کنیم و ببینیم در پس یک داستان خیالی کودکانی واقعا چه حقایق و شگفتی هایی نهفته است. با ما در سفر به ستاره ها همراه باشید. 

برای آن که بدانیم چه اتفاقی می افتد تا ستاره ای متولد می شود، زندگی می کند و سپس میمیرد، بهتر است ابتدا اندکی درباره ماهیت و شخصیت ستاره ها مطالعه کرده و دانشی کسب کنیم. به طور کلی ستاره یک گوی پرنور و البته بسیار داغ است. این گوی نورانی و داغ انسجام خود را توسط نیروی گرانشش حفظ کرده است. همان طور که می دانید نزدیک ترین ستاره به زمین خورشید است. سایر ستارگانی که شب ها در آسمان به صورت ثابت و یا گاهی چشمک زن به چشم می خورند به دلیل فاصله زیادی که با زمان دارند این گونه به نظر می رسند. همواره در طول تاریخ ستاره های برجسته تر و نورانی تر که به صورت ثابت شب ها در آسمان دیده می شوند نامگذاری می شوند. این ستاره های شناخته شده و شهرت یافته در کتاب ها و یا کاتالوگ هایی تحت عناوینی چون دانش نامه و ستاره شناسی توسط دانشمندان و محققان گردآوری شده اند.


ستاره ها از تولد تا مرگ


با این همه اشاره به این نکته در این مقاله الزامی است که تمامی ستاره ها و به خصوص آن هایی که خارج از کهکشان راه شیری هستند، با چشم غیر مسلح از روی زمین قابل رویت نیستند. حتی برخی از این ستاره ها که در نقاط بسیار دوری نسبت به کره زمین قرار دارند، با قوی ترین تلسکوپ ها نیز قابل مشاهده نیستند. یک ستاره اگر در تمام طول عمر خود درخشان نباشد حداقل در بخش عظیمی از آن به دلیل همجوشی گرما هسته ای هیدروژن به هلیم در مرکز ستاره، به صورت نورانی و درخشان دیده می شود. برای اینکه ببینیم یک ستاره چگونه متولد می شود؛ باید ابتدا با مفاهیمی آشنا شویم که در بررسی ستاره ها به دردمان می خورند.

یک شی ، وسیله و یا هر جسمی را در نظر بگیرید. در این جسم برایند نیروهایی که از درون به بیرون فشار می آورند با برایند نیروهایی که از بیرون به درون جسم فشار وارد می کنند برابر است و اینگونه است که اجسام در تعادل هستند و شکل خود را از دست نمی دهند. اما اگر یکی از این دو برایند نیرو اندکی بیشتر از دیگری عمل کند همه چیز متفاوت می شود. جسمی را تصور کنید که اسیر نیروی بیش از حد گرانشی خودش شده است. به عبارت دیگر نیروی گرانش به سمت داخل از برایند تمام نیروهای به سمت بیرونی این جسم بیشتر است. در این حالت جسم مذکور دچار فروپاشی شده و کاملا متلاشی می شود. به این نوع فروپاشی "رمبش گرانشی" می گویند. حال که مفهوم رمبش گرانشی را شناختیم بهتر است به سراغ ستاره های خودمان برویم و ببینیم این رمبش گرانشی چگونه سبب تولد این اجرام نورانی می شوند.

فرض کنید جسمی که پیشتر از آن صحبت کردیم یک سحابی گاز معلق در فضا که عمدتا شامل هیدروژن، هلیم و مقداری از عناصر دیگر است، باشد. اگر این سحابی گازی دچار رمبش گرانشی شود، اینجا دقیقا همان لحظه ایست که ستاره ای متولد می شود. زمانی که چگالی هسته این ستاره نوپا به اندازه کافی می رسد، هیدروژن در فرایندی پایدار توسط همجوشی هسته ای به هلیم تبدیل می شود. در نتیجه این تبدیل شدن، انرژی فراوانی آزاد می شود. سایر قسمت های ستاره دست به دست هم داده و از طریق فرایند های تابش و همرفت این انرژی را به بیرون انتقال می دهند. فشار داخلی ستاره نیز از فروپاشی آن در اثر نیروی گرانش خودش، جلو گیری می کند. این گونه است که ستاره ای به وجود آمده و زندگی خود را آغاز می کند. اما بیایید بررسی کنیم زمانی که ذخیره هیدروژن یک ستاره به پایان می رسد دقیقا چه اتفاقی برای ستاره ما رخ می دهد؟ آیا زمان مرگ و خاموشی فرا رسیده است؟

درست زمانی که سوخت هیدروژنی ستاره تمام می شود اگر جرم ستاره ما 0.4 بار از خورشید بزرگتر باشد، منبسط شده و به غول سرخ تبدیل می شود. غول سرخ چیست؟ غول سرخ ستاره ای بزرگ و درخشان است که در واقع در مرحله دوم عمر خود به سر می برد.


نحوه تولد ستاره ها


پس این یعنی آن که ستاره ما پس از آن که ذخیره هیدروژنش پایان می یابد نه میمیرد و نه خاموش می شود، بلکه تازه پا به عرصه دوم زندگی خود گذاشته است. از این زمان به بعد در اصل ستاره به مرحله تباهیدگی خود رسیده و بخشی از جرم خود را در فضای پیرامونش دفع می کند که این بخش ها در آینده خودشان یا سبب تولد ستاره ای دیگر می شوند و یا به روند به وجود آمدن ستاره ای دیگر کمک کرده و در آن دخیل می شوند. هسته ستاره در این مرحله نیز به بقایای ستاره ای تبدیل می شود که ممکن است یکی از ماهیت زیر را داشته باشد:

کوتوله سفید

ستاره نوترونی

و یا در صورت کافی بودن جرم، سیاه چاله

درباره سیاه چاله در مقالات ویکیوز صحبت کرده ایم، اما برای آن که با کوتوله سفید و یا ستاره نوترونی آشنا شوید درباره هرکدام مختصری توضیح می دهیم تا درک بهتری از این دوره زندگی ستاره ها داشته باشید.

یک ستاره در دوران پیری خود، اگر از حد 1.4 جرم خورشید پر جرم تر باشد، یا به ستاره نوترونی و یا به سیاه چاله تبدیل می شود و اگر از این حد کمتر باشد به آن کوتوله سفید می گویند. درباره ستاره نوترونی هم بدانید که زمانی که عمر یک ستاره تمام شده و آن با انفجار رو به رو می شود شاید هسته اش سالم بماند و به حیات خودش ادامه دهد که در این صورت به این شی آسمانی ستاره نوترونی می گویند.

برگردیم به سراغ ستاره ای که پا به عرصه دوم زندگی خود گذاشته بود، این ستاره در یک چشم به هم زدن جرم خود را به فضای بیرون دفع نمی کند و این روند سالیان سال طول می کشد و ستاره ما ذره ذره به مرگ خود یا بهتر بگوییم تصمیم گیری بر سر آن که قرار است کوتوله سفید باشد، ستاره نوترونی باشد و یا یک سیاه چاله باشد، نزدیک می شود.


امیدواریم از مطالعه این مقاله لذت برده باشید و توانسته باشیم زمان ارزشمند شما را با مطالب خوب و آموزنده ای پر کرده باشیم. با ما در سفر های علمی و فضایی در بانک مقالات همراه باشید.


پیشنهادات ما

4527045
طرز تهیه سالاد هندوانه و پنیر فتا
Arc cabbage
منوی بازگشت به مدرسه ( میکس ژامبون و کلم )
Office interior design  4
چیدمان دکوراسیون اداری (براساس اصول فنگ‌ شویی)
عوامل خجالتی شدن کودکان (بخش دوم)
Photo 2017 07 25 12 39 52
طرز تهیه بیف مغولی اسپایسی
Png monoshelf
معرفی شرکت مونوشلف

نظر شما